Obraz olejny, portret męski, wykonany w stylu klasycznym, prawdopodobnie z XVIII wieku. Kształt i kompozycja: Portret jest owalny, przedstawia popiersie mężczyzny ujętego frontalnie, z lekkim zwrotem głowy w lewo (z perspektywy widza). Postać znajduje się na ciemnym tle z lekkim rozjaśnieniem po prawej stronie (widoczna brązowa i niebieskawa chmura na tle nieba). Wygląd mężczyzny: Wiek: Około 50–60 lat. Cera: Jasna, o lekko zarumienionych policzkach. Skóra na twarzy jest realistycznie odwzorowana, widoczne są zmarszczki i spękania farby, co świadczy o wieku obrazu. Włosy: Jasnoszare lub siwe, zaczesane gładko do tyłu i zebrane w niski kucyk z tyłu głowy. Fryzura charakterystyczna dla XVIII wieku. Oczy: Niebieskie, patrzące prosto przed siebie. Usta: Zamknięte, o naturalnym, lekko zaciśniętym wyrazie. Wyraz twarzy: Spokojny, ale poważny i pełen godności. Ubiór: Mundur wojskowy: Ciemnogranatowy lub czarny (trudne do jednoznacznego rozróżnienia), z wyraźnymi elementami czerwonymi i białymi. Na ramionach i wokół kołnierza biegną ozdobne białe sznury. Kołnierz czerwony, otoczony białym haftem. Przód munduru zapinany na rząd dużych, srebrzystych guzików. Przez pierś przewieszona jest wstęga odznaczeniowa w kolorach biało-błękitnym. Na lewej piersi duży, srebrny, ośmiopromienny order przypięty do munduru. W centrum odznaki znajduje się monogram z literą „R” w otoczeniu korony i czerwonego wieńca laurowego. Wokół znajdują się litery „F” i „R” oraz daty, które mogą być trudne do odczytania, ale sugerują order rycerski, np. Order Orła Czarnego lub Order Świętego Stanisława. Tło: Jednolite, ciemne, z lekkimi przebłyskami niebieskiego i brązowego po prawej stronie (widoczna sugestia nieba i chmur). Nie zawiera elementów pejzażu ani architektury, skupia całą uwagę na postaci. Styl malarski: Obraz realistyczny, wykonany precyzyjną techniką olejną. Widoczne są pęknięcia na powierzchni farby (krakelura), typowe dla starych dzieł sztuki. Ogólny wydźwięk: Postać przedstawiona z szacunkiem i godnością. Obraz najpewniej przedstawia osobę o wysokim statusie społecznym – wojskowego lub arystokratę w pełnym mundurze z odznaczeniami, co sugeruje zasługi i rangę.

Potocki Eustachy (1720-1768)

ziemianin, generał, działacz polityczny

Zapisał się w dziejach jako gorący orędownik republikanizmu i niezależności Rzeczypospolitej od wpływów obcych mocarstw. Jego życie, rozpięte między działalnością wojskową, parlamentarną i mecenatem, odzwierciedlało niepokoje i aspiracje epoki przedrozbiorowej.

Eustachy Potocki urodził się około 1720 r. w rodzinie szlacheckiej herbu Pilawa. W młodości otrzymał starostwo dubieńskie. Kształcił się w Kolegium Jezuickim w Lublinie, będąc wychowankiem jednej z najważniejszych instytucji edukacyjnych ówczesnej Polski. Edukacja jezuicka kładła nacisk na klasyczne wykształcenie, dyscyplinę intelektualną i kształtowanie obywatelskiej postawy – wartości, które wyraźnie przejawiały się w późniejszej aktywności Potockiego. Jako młody człowiek odbył edukacyjną podróż po Niemczech i Francji.

Karierę polityczną rozpoczął wcześnie: w 1740 r. był posłem na sejm z województwa podolskiego, a cztery lata później – z województwa lubelskiego. Równolegle rozwijał się jego awans wojskowy – w 1744 r. został pułkownikiem dragonów, a w 1752 r. generałem majorem i później generałem lejtnantem kawalerii koronnej. W 1754 r. wybrano go marszałkiem Trybunału Koronnego; w uznaniu zasług odznaczony został Orderem Orła Białego.

W okresie narastającego napięcia politycznego Eustachy Potocki był przeciwnikiem obozu Czartoryskich i ich prorosyjskiej orientacji. Popierany przez Francję, planował konfederację przeciw wkroczeniu wojsk rosyjskich do Polski. W 1759 r. mianowany został generałem artylerii litewskiej, a za zasługi dla dynastii Wettinów w 1761 r. otrzymał buławę polną litewską. W 1764 r. jako marszałek województwa lubelskiego sprzeciwił się elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego i rosyjskiej ingerencji w sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej. Po tych wydarzeniach wycofał się z życia publicznego.

W ostatnich latach życia osiadł w Radzyniu Podlaskim, gdzie w latach 1749–1750 wzniósł pałac z ogrodem według projektu Jakuba Fontany – do dziś uznawany za perłę architektury rokokowej. W dobrach w Sernikach ufundował kościół parafialny. W 1762 r. założył w Warszawie jurydykę Mariensztat, stanowiącą ważny ośrodek rozwoju miejskiego.

Eustachy Potocki zmarł 23 lutego 1768 r. w Warszawie.

Bibliografia

  1. Grzebień, Ludwik, red. Encyklopedia wiedzy o jezuitach w Polsce 1564–1995. Kraków: Wydawnictwo WAM, 1996.
  2. Rostworowski, Emanuel. Historia dyplomacji polskiej, t. 2: 1572–1795. Warszawa: PWN, 1982.
  3. Zielińska, Zofia. „Potocki Eustachy.” Polski Słownik Biograficzny, t. XXVIII. Warszawa–Kraków: PAN, 1985.

Znani Absolwenci