powstaniec, emigrant, publicysta
Publicysta, powstaniec i działacz emigracyjny związany z ruchem demokratycznym. Jeden z istotnych przedstawicieli polskiej Wielkiej Emigracji, aktywnie zaangażowany w życie polityczne i społeczne Polaków na uchodźstwie we Francji.
Urodził się w 1803 r. w Rostoce, w ówczesnym obwodzie krasnostawskim. Pochodził z rodziny szlacheckiej, która umożliwiła mu staranne wykształcenie. Uczęszczał do Lubelskiej Szkoły Wojewódzkiej, jednej z poprzedniczek I Liceum Ogólnokształcącego im. Stanisława Staszica w Lublinie, a następnie podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. W 1827 r. uzyskał tytuł magistra prawa.
Wybuch powstania listopadowego w 1830 r. zmienił bieg jego życia — z przekonania patriotycznego zaciągnął się ochotniczo do 16 Pułku Piechoty Liniowej. Walczył jako podporucznik w bitwach pod Rudkami, Tykocinem, Ostrołęką oraz w obronie Warszawy. Po kapitulacji części wojsk przedarł się z oddziałem przez granicę pruską w okolicach Brodnicy, unikając represji i kierując się na emigrację.
We Francji związał się z ruchem demokratycznym. Był sekretarzem Komisji Centralnej Polaków oraz współpracownikiem demokratycznego pisma „Czas”, gdzie otwarcie krytykował politykę środowisk skupionych wokół księcia Adama Jerzego Czartoryskiego. W 1838 r. został członkiem Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, głosząc idee sprawiedliwości społecznej i konieczność uwłaszczenia chłopów, co postrzegał jako fundament przyszłej wolnej Polski.
W latach czterdziestych XIX w. działał jako emisariusz Towarzystwa Demokratycznego Polskiego, przewożąc materiały organizacyjne i propagandowe do zaboru austriackiego. W 1846 r., na kilka tygodni przed wybuchem planowanego powstania galicyjskiego, wyruszył z misją do Galicji. Został aresztowany przez policję austriacką i uwięziony w Zagrzebiu. Tam zmarł w 1847 r.
Józef Słowicki pozostał w pamięci jako wyrazisty głos polskiej demokracji na emigracji, konsekwentny w działaniach niepodległościowych i społecznych. Choć nie doczekał wolnej Polski, jego publicystyczna i polityczna spuścizna inspirowała kolejne pokolenia działaczy narodowych i lewicowych.
Bibliografia
Dyboski, Roman. Wielka Emigracja. Kraków: Universitas, 1995.
Kieniewicz, Stefan. Emigracja polska po powstaniu listopadowym. Warszawa: PWN, 1971.
„Słownik Biograficzny działaczy polskiego ruchu robotniczego”. T. 4. Warszawa: Książka i Wiedza, 1989.
Archiwum I LO im. Stanisława Staszica w Lublinie, „Kroniki Szkoły Wojewódzkiej 1815–1833”, sygn. L/1821/2.