Zdjęcie (a właściwie grafika w stylu ryciny lub litografii) przedstawia portret starszego mężczyzny w ujęciu popiersiowym (Aleksandra Świętochowskiego), czyli widoczna jest jego głowa, ramiona i górna część tułowia. Postać zwrócona jest lekko bokiem w lewo (z perspektywy widza – na prawo), przez co widać wyraźnie jej profil. Twarz mężczyzny nie patrzy w stronę obiektywu, ale skierowana jest w dal, co nadaje portretowi poważnego i refleksyjnego wyrazu. Wygląd mężczyzny: • Mężczyzna ma długą, bujną brodę i równie bujne, dość długie włosy, lekko falujące. Zarówno broda, jak i włosy są jasne – prawdopodobnie siwe lub białe, co sugeruje jego zaawansowany wiek. • Jego twarz jest szczupła, z wyraźnymi kośćmi policzkowymi, wysokim czołem i prostym nosem. Ma zamyślone, spokojne spojrzenie. • Nie nosi żadnych okularów ani nakrycia głowy. Ubranie: • Mężczyzna ubrany jest w elegancki, ciemny surdut dwurzędowy, zapinany na guziki. Strój jest klasyczny, formalny, wskazujący na koniec XIX lub początek XX wieku. • Pod surdutem widoczna jest jasna koszula i wysoki kołnierz. Z kołnierza wystaje cienki krawat lub fular. Tło i styl graficzny: • Tło jest jednolite, jasnoszare lub beżowe, bez żadnych elementów rozpraszających uwagę. Dzięki temu cała uwaga skupia się na postaci. • Całość utrzymana jest w stylu klasycznej ryciny lub grafiki portretowej – brak koloru, wszystko w odcieniach szarości, z drobnym cieniowaniem i teksturą imitującą litografię lub suchą igłę. Ogólna atmosfera obrazu: Portret emanuje spokojem, powagą i godnością. Może przedstawiać osobę o wysokim statusie społecznym, np. uczonego, pisarza lub filozofa. Styl portretu oraz ubiór i wygląd mężczyzny wskazują na końcówkę XIX wieku lub początek XX wieku.

Świętochowski Aleksander (1849–1938)

absolwent Lubelskiego Gimnazjum Gubernialnego, publicysta, filozof, pisarz,
czołowy ideolog pozytywizmu warszawskiego

Urodził się 18 stycznia 1849 roku w Stoczku Łukowskim, w rodzinie nauczycielskiej.
W młodości kształcił się w Siedlcach, a następnie w Lublinie, gdzie w 1866 roku ukończył z wyróżnieniem Lubelskie Gimnazjum Gubernialne (dziś I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica). Edukacja w Lublinie odegrała kluczową rolę w ukształtowaniu jego postawy intelektualnej i obywatelskiej.

W latach 1866–1870 studiował historię w Szkole Głównej w Warszawie, a następnie kontynuował naukę w Lipsku, gdzie w 1876 roku uzyskał doktorat z filozofii. Po powrocie do Warszawy rozpoczął intensywną działalność publicystyczną – współpracował z „Przeglądem Tygodniowym”, „Nowinami”, a następnie przez dwie dekady redagował tygodnik „Prawda”, w którym publikował m.in. cykl felietonów Liberum veto. Był również autorem artykułów podpisywanych pseudonimem Poseł Prawdy, a także dramatów, nowel i rozpraw filozoficznych.

Aleksander Świętochowski był jednym z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego pozytywizmu i liberalizmu. Występował na rzecz postępu, laicyzmu, emancypacji kobiet, równouprawnienia Żydów i walki z klerykalizmem. W czasie rewolucji 1905 roku założył Związek Postępowo-Demokratyczny, a w 1906 roku – Towarzystwo Kultury Polskiej, którego był wieloletnim prezesem.

Jego wielkim dziełem życia była działalność społeczno-oświatowa w Gołotczyźnie, gdzie – wraz z Aleksandrą Bąkowską – założył szkołę gospodarstwa domowego dla dziewcząt (1909) i szkołę rolniczą dla chłopców „Bratne” (1912). Od 1912 roku mieszkał tam na stałe, prowadząc działalność pisarską, organizując wykłady i popularyzując idee oświaty i racjonalizmu.

Do jego najważniejszych prac należą manifesty ideowe: My i wy (1871) i Praca u podstaw (1873), dramaty o tematyce moralnej, powieści (Twinko, Nałęcze, Drygałowie), liczne rozprawy filozoficzne i studia historyczne. Był nie tylko komentatorem swojej epoki, ale też jednym z jej najbardziej wpływowych reformatorów.

Zmarł 25 kwietnia 1938 roku w Gołotczyźnie. Pochowany został na cmentarzu w Sońsku, twarzą zwrócony w stronę szkół, którym poświęcił niemal całe życie. Jego dziedzictwo kontynuuje działające do dziś Muzeum im. Aleksandra Świętochowskiego w Gołotczyźnie.

Znani Absolwenci